Verhaalplaat intro

Verhaalplaten

Margareta van York en Margareta van Oostenrijk

Monumensen

Het verhaal van Herwig De Lannoy over Margareta van York en Margareta van Oostenrijk

Wat hebben een Engelse prinses, een Habsburgse landvoogdes en een hedendaagse historicus met elkaar gemeen?

Op het eerste gezicht niet veel. Toch voelt Herwig De Lannoy een sterke verbondenheid met Margareta van York en Margareta van Oostenrijk, zo sterk dat hij er een boek over schreef. De twee vrouwen drukten rond 1500 een enorme stempel op Mechelen en ver daarbuiten.

"Veel mensen kennen hen als machtige vrouwen uit de Bourgondische tijd," vertelt Herwig. "Maar wat mij vooral fascineert, is dat zij verder keken dan hun eigen tijd. Ze investeerden in vrede, in kennis en in jonge mensen."

Die visie kreeg letterlijk vorm in het Hof van Kamerijk in Mechelen.

Mechelen_Herwig De Lannoy_09112026_IMG_8613.jpg

Een school voor de toekomst

Na de dood van haar stiefmoeder Maria van Bourgondië nam Margareta van York de opvoeding van haar kleinkinderen en andere adellijke kinderen aan het Bourgondische hof op zich. Het Hof van Kamerijk in Mechelen groeide uit tot unieke leeromgeving voor de toekomstige elite van Europa. Later zette hertogin Margareta van Oostenrijk dat werk verder.

Niet alleen vorstenkinderen kregen er onderwijs. Ook kinderen uit de hoogste adel leefden, leerden en groeiden er samen op.

"Het was veel meer dan een school," zegt Herwig. "Je zou het vandaag een netwerk van toekomstige leiders noemen. Daar ontstonden vriendschappen en contacten die een heel leven zouden meegaan. De politieke en maatschappelijke elite van morgen leerde elkaar er als kind kennen."

Zelfs beroemde namen passeerden er. Zo kreeg ook Anna Boleyn, de latere echtgenote van de Engelse koning Hendrik VIII, een deel van haar opleiding in Mechelen.

Vrouwen die hun tijd vooruit waren

Voor Herwig ligt de bijzondere betekenis van de twee Margareta's niet alleen in hun politieke invloed.

"Ze bewezen dat vrouwen veel meer konden zijn dan wat de maatschappij van hen verwachtte," zegt hij. "Zonder zichzelf als revolutionairen te presenteren, doorbraken ze toch bestaande patronen."

Margareta van York speelde een belangrijke diplomatieke rol tussen Engeland en de Nederlanden en bevorderde de handel. Margareta van Oostenrijk zou uitgroeien tot een van de meest gerespecteerde onderhandelaars van haar tijd. Ze bestuurde gebieden, sloot verdragen en bemiddelde in conflicten tussen Europese machthebbers.

"Een tijdgenoot noemde haar 'een sonderlinge peysmaekeresse tusschen groote Heeren ende Vorsten'," vertelt Herwig. "Dat zegt eigenlijk alles. Ze werd erkend als vredestichter op het hoogste politieke niveau van Europa."

Open voor nieuwe ideeën

De wereld rond 1500 veranderde razendsnel. Nieuwe continenten werden ontdekt. De renaissance deed haar intrede. Humanistische denkers plaatsten de mens centraal.

Volgens Herwig stonden beide vrouwen opvallend open voor die nieuwe ontwikkelingen. "Ze waren geen radicale hervormers," zegt hij. "Maar ze hadden wel de nieuwsgierigheid om nieuwe ideeën ernstig te nemen. Ze combineerden traditie met openheid. Dat vind ik vandaag nog altijd inspirerend."

Onder hun bescherming vonden vernieuwende kunstenaars, humanisten en geleerden een plaats aan het hof in Mechelen. Grote denkers zoals Erasmus kwamen er over de vloer. Ze kregen de kans hun ideeën uit te dragen over heel Europa en ze hebben onze cultuur tot op heden richting gegeven.

Een verhaal dat vandaag nog leeft

Dat is volgens Herwig misschien wel de belangrijkste les die de twee Margareta's ons nalaten.

"We leven in een tijd waarin polarisering vaak de aandacht krijgt. Margareta van York en Margareta van Oostenrijk tonen hoe krachtig verbinding kan zijn. Ze bouwden bruggen tussen landen, tussen mensen en tussen generaties."

De Verhaalplaat brengt dat verleden opnieuw onder de aandacht. Niet alleen omdat deze dames met klasse een belangrijke rol speelden in het Verhaal van Vlaanderen, maar ook omdat hun ideeën verrassend actueel blijven.

"Wie investeert in jonge mensen, kennis en dialoog," besluit Herwig, "bouwt mee aan een hoopvolle toekomst. Dat deden zij vijfhonderd jaar geleden al."

Monumensen

Dat het Verhaal van Vlaanderen leeft, bewijzen de (Monu)mensen die elk hun eigen verhaal vertellen.
Onder Monumensen vind je al die verhalen, klein en groot, gebundeld. Raak geïnspireerd!

Ontdek alle verhalen van de Monumensen
Heb jij ook een bijzonder verhaal over een monument, historisch gebouw of historische figuur?
Stuur het naar monumensen@hetverhaalvanvlaanderenleeft.be.
Wie weet krijgt jouw verhaal binnenkort een plek tussen de Monumensen.